برادر و خواهر توبه کننده :

بدان که باران و بخشش خداوند بی حساب است و بدون هیچ بهانه و شرطی شرمساری و پشیمانی بندگانش را می پذیرد و این کم لطف و رحمتی نیست . ألم یعلموا أن الله هو یقبل التوبة عن عباده و یأخذ الصدقات و أن الله هو التواب الرحیم . 104 توبه

آیا نمی دانند که خدا توبه (توبه کاران راستین ) و زکات و صدقه ( مؤمنان مخلص ) را می پذیرد و فقط اوست که بسیار توبه پذیر و مهرورز است . شب و روز ، زمستان و تابستان مدام در توبه باز است و نگهبان و مانعی جلو آن نیست . استاد سید قطب می گوید: هر کس که وجدان او از خواب غفلت بیدار گردد و بر بازگشت به سرزمین سر سبز سربلندی دنیا و سعادت عقبی عزم خویش را جزم کند در بر روی او باز است ، هر کس که باشد و هر گناهی را که مرتکب شده باشد کسی را یارای بستن در بر روی او نیست. اما بر روی آن در دو قفل است که چنانچه آن دو قفل باز نشوند نمی توان از آن در وارد شد :

قفل اول : رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمود : هر کس پیش از طلوع آفتاب از مغرب توبه کند خداوند توبه او را می پذیرد . روایت مسلم . قفل دوم : رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمود : خداوند پیش از رسیدن جان به خرخره توبه ی توبه کاران را می پذیرد . ترمذی ،  در این صورت اگر کلید آن دو قفل را به همراه  داشته باشی توبه ی تو آسان پذیرفته می شود و کلیدشان پشیمانی پیش از طلوع آفتاب از غروب و پیش از مرگ است.

2- برادر و خواهر توبه گر :

بدان که خداوند دارایی دنیا را به کسانی که دوستشان می دارد و همچنین کسانی که دوستشان نمی دارد می دهد اما ایمان و ندامت و توبه را تنها نصیب دوستانش که خود زمینه آن را فراهم می کنند می نماید تلاش کن از دوستان خداوند و ایمان آورده گان به او باشی از او بخواه که توفیق توبه را نصیبت گرداند و الگوی خویش را در این راستا حضرت ابراهیم بگردان که گفت : ربنا و اجعلنا مسلمین لک و من ذریتنا امة مسلمة لک و ارنا مناسکنا و تب علینا انک انت التواب الرحیم . پروردگارا ما دو نفر را فرنبردار خویش بفرما واز فرزندان ما ملت و جماعتی

را پدیدآور که تسلیم تو باشند و راه و رسم عبادت خویش را به ما بنمایان و بر ما ببخشاي، بی گمان تو بس توبه پذیر و مهرورزی .

مفسر مراغی  می گوید:تب علینا : یعنی توفیق توبه را نصیبمان بگردان تا به سوی تو باز گردیم و از هر کاری که ما را از تو غافل می کند دست برداریم .

در این صورت توفیق توبه و پشیمانی رحمتی است از جانب خداوند از او بخواه که این توفیق را نیز نصیب تو بگرداند و فراموش مکن که حتی رسول خدا صلی الله علیه و سلم بیش از حد برای توبه و آمرزش خداوند تلاش می فرمود . ایشان می فرمایند : ای مردم توبه کنید و به سوی پروردگار باز گردید ، من نیز در روز صد بار از خداوند آمرزش می طلبم .

برادر و خواهر توبه گر :

آن فرموده ی رسول خدا را مدام آویزه ی گوش خویش گردان که می فرماید : هیچ گاه خداوند به اندازه ی آن زمانی که بندگانش را پشیمان از کردار خویش می بیند شادمان نمی شود شادمانی او مانند شادمانی کسی است که در صحرای سوزانی بر مرکب خویش است وبه ناگاه مرکب او را بر زمین زده و در حالی که آب و غذایش بر روی آن است پا به فرار می گذارد او هم مأیوس و نا امید در سایه ی درختی دراز کشیده و امیدی به نجات نداشته باشد اما ناگاه مرکبش را ببیند که دارد به سوی او باز می گردد و افسار آن را گرفته و از شدت خوشحالی به اشتباه بگوید : پروردگارا تو بنده ی منی و من نیز پروردگار تو . روایت مسلم

زشتی های هوا پرستی

 برادر و خواهر توبه گر :

از سرکشی و هوا پرستی پرهیز کن ، زیرا سرکشي سر انسان را به باد می دهد و هوا پرستی سبب پرت شدن از پرتگاه زشت کاری به دره ی پوچی می گردد و سرانجام سر از جهنم در می آوری . در روایتی که ابن الجوزی نقل می کند آمده است ابلیس می گوید بنی آدم را به وسیله ی زشت کاری بر زمین زدم و آنان هم با طلب آمرزش و لا اله الا الله توان را از من گرفتند وقتی که آن وضع را دیدم دانه ی کششهای نفسانی را در زمین زندگی آنان کاشتم ، ثمرش آن شد که به زشت کاری و گناه روی آورده و چون آن را روا و نیک می پندارد به فکر توبه کردن نمی افتد

دوست عزیز اگر در مورد کسی که به کمند کشش های کور نفسانی گرفتار آمده ، و در اندیشه توبه و رهایی نیست فکر کنی ، می بینی که به مرور زمان زشت کاری هایش روی هم انباشته شده و اورا در زیر بار خود نابود می کند کافی است به جدول زیر نگاه کنی

دوست گرامی به حجم و تعداد این گناهان به خوبی توجه کن خدای نخواسته اگر به بیماری دنباله روی از کشش های ناروای نفسانی گرفتار شوی نزد خداوند پرونده ای زشت و چندش آور و سیاه خواهی داشت و چنانچه گام در راه پشیمانی و توبه بگذاری پرونده ای پاک و روشن خواهی داشت بکر بن عبدالله در این باره می گوید : کردار بندگان را در پرونده ای نگاه می دارند چنانچه در آن استغفار باشد پاک و بی آلایش آن را برمی دارند و چنانچه استغفاری در آن نباشد ، به صورت آلوده و سیاه آن را تحویل می دهند . اگر نتوانی تاریکی شب را   با چراغ ذکر و نماز روشن کنی و روشنایی روز را با روزه روشن تر نمایی ، بدان که در گرداب گناهان گرفتار آمده ا ی . حسن بصری

بدانید کسی که سم وارد معده ی او گردیده ، به سرعت باید استفراغ نماید و معده اش شستشو داده شود سم و سرطان ایمان و اخلاق و سعادت و سلامت  هم گناه و زشت کاری است . لازم است خود را ازآن ها پاک گردانید ، تا بار دیگر سلامت خود را بازیابید و توفیق توبه را پیدا نمایید .

3- ریشه خلافکاری

دوست نادم و توبه کار :

شیطان که همچون خون در رگ های انسان جاری است به همه ی وجود انسان سر می زند برای آن که بتوانی راه های ورود و نفوذش را ببندی از دین خدا و هدایت رسول او استفاده کن و از خداوند یاری بخواه. تلاش کن که دروازه ی  درون خویش را بر روی او بسته نگاه داری . مواظب باش و دقت کن که شیطان با شرر خویش در خرمن خود و اراده ات آتش افروزی نکند و اندوخته های ایمانی و اخلاقی تو را به خاکستر تبدیل ننماید ، اندوخته هایی که بار دیگر بدست آوردن شان برای تو بسیار مشکل خواهند بود و در زمین سوخته ی آن علف های هرز و خارهای وسوسه و پندارهای پوچ را نرویاند .

بر در کاخ اندیشه ها و اخلاقت ایمان آگاهانه و هوشیار وآمرزش طلبیدن را نگهبان بگردان تا ابلیس نتواند وسوسه های پلید خویش را وارد آن گرداند زیرا وسوسه تبدیل به اندیشه و اندیشه به کشش وشهوت ،و شهوت به تصمیم و تصمیم به زشت کاری می انجامد . سعی کن هر چه بیشتر آن نگهبان ایمانی را تقویت نمایی در غیر این صورت شیطان به کاخ ایمان و اندیشه ات راه خواهد یافت و در آن به خرابکاری خواهد پرداخت و سرچشمه ها و انگیزه های عبادت و بندگی را گل آلود خواهد نمود . ابن مبارک در این مورد می گوید : هرکس نسبت به آداب و اعمال ابتدایی غفلت نماید نسبت به سنت ها نیز سهل انگاری نموده و هر کس نسبت به سنت ها سهل انگاری نماید از نور معرفت بی بهره خواهد گردید .

دوست عزیز : به کمی و کوچکی گناه فریب مخور به بزرگی کسی که او را نافرمانی نموده ای نگاه کن .

هشدار

گناهان کوچک را کم نشمارید .

دوست پشیمان و توبه کار :

شکوفه زبانت را مدام با شبنم ذکر و عبادت آبیاری کن و بر خرمن خلافکاری خویش آتش استغفار را روشن کن . و دامن خود را به گناهان کوچک آلوده مگردان . گناه بزرگی که زمان بر آن می گذرد و گناه کار از آن پشیمان می شود بسیار بهتر از زشتکاری های خردی است که انسان به آنها خو بگیرد قطره های نرم و زلال آب به مرور زمان بر سنگ خارا اثر میکند اما اگر به یکباره بشکه ای آب را بر آن سنگ بریزی کمترین تاثیری بر آن نخواهد نهاد .

گناهان و معاصی سبب حرارت و آلودگی و ناتوانی قلب می شوند و باعث سستی  و شعله ور شدن آتش کششهای نفسانی می گردند ، گناهانی که هر بار انجام می گیرند همچون هیزمی هستند که در آتش نهاده می شوند و آن را روشن و شعله ور  می سازند به همین خاطر هر چه گناه بیشتر انجام گیرد شعله های شهوت  سرکش تر و ناتوانی دل افزوده تر می گردد . آب درعین اینکه آلودگی را می شوید آتش را نیز خاموش می گرداند و جسم را توان تازه ای می بخشد . آب هر چه بیشتر سرد باشد بهتر آتش را خاموش و تن را توان می بخشد و برای پالايش پلیدی اثرش بیشتر است.

مرگ اندیشی

چقدر زیباست که به هنگام حضور در محضر خداوند چهره هایمان چون چراغ پر نور باشد و چه زیباست که در زیر سایه ی عرش عظیم خداوند سکنی گزینیم و همانند برق در یک چشم به هم زدن راه رفتن به بهشت را طی کنیم ، بهشتی که خواب و مرگ را در آن جایگاهی نیست کاش آن روز هر چه زودتر فرا می رسید و با نگاه نور و عظمت خداوند همه وجودمان نورانی می گردید . چقدر اندرز گویان زبان به اندرز ما گشودند و ما نشنیده گرفتیم چقدر دلسوزان به سر ما داد کشیدند اما در دل سخت ما بی اثر بود . به آنانی فکر کنید که از میان ما رفته اند و وضع کنونی آنان، به حساب هایی که باید پس بدهند . بدانید که شما را نیز همچون آنان به دنیای دیگری خواهند برد و هچون آنان آرزومند آمرزش آفریدگار خویش خواهید بود .

سوگند به خدا اگر انسان به سوی بندگی خداوند باز گردد و از او مدام آمرزش بخواهد در گور خویش دچار پشیمانی نمی گردد و ندامت درون خاک با پشیمانی روی آن بسیار فرق دارد .

پروردگارا از پشیمانی درون خاک به تو پناه می بریم .

پروردگارا قلم عفو بر خطاهایمان بکش به سوی تو باز می گردیم ،رحمتت را به فریاد می طلبیم ای مهربانترین مهرورزان .

یحیی بن معاذ می گوید :آرزوهای دور و دراز مانعی بزرگ بر سر راه توبه هستندونشانه ی  انسان باز آمده و توبه کار اشک ندامت و گاهی عبادت در خلوت و مدام بازرسی و محاسبه ی نفس خود در هر کار و تلاشی است .

سید قطب می گوید : خداوند توبه ای که پذیرش آن را بر خود لازم دانسته ، آن توبه ای است که ریشه در درون انسان داشته باشد و از رشد و نمو و تولد دیگر نفس او حکایت کند توبه ای        که انسان را از اعماق درون به تکان وجنبش در آورده جنبشی که تا دست یابی به ثبات و استقامت و بازگشت به سوی خداوند آرام نگیرد. توبه ای که در پهنه و گستره حیات و کوران  امید و آرزوهای زندگی انجام گیرد و برای دست یابی به پاک سازی راستین جدی و برای حرکت در راه نوی   که برگزیده است ، نیت و اراده ی حقیقی داشته باشد .

توبه با پشیمانی و پرهیز آغاز و به عمل صالح که نشانه صحت توبه و جدی بودن آن است منتهی می شود و در همان حال عمل صالح جایگزین مثبت و سازنده برای زشتی هاست زیرا گناهان چیزی به جز نوعی کار و تلاش نیستند که تنها با کار و تلاش متقابل می توان آن را جبران کرد و جای خالی آن را پر نمود . اگر عمل صالح وسازنده خلاء  ناشی از پرهیز گناهان را پر نکند برای خالی ماندن آن خلاء بار دیگر به گناه کاری باز می گردد.